Vergunningvrij bouwen bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht

Vergunningvrij bouwen in, aan, op of bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht mag meestal niet. In elk geval veel minder vaak dan als daar geen sprake van is. Lees hier hoe het zit.

Vergunningvrij bouwen volgens de Bruidsschat

Bouwen in overeenstemming met het omgevingsplan

Als u in overeenstemming met het omgevingsplan bouwt, is o.a. vergunningvrij a.) een bijbehorend, op de grond staand en in het achtererfgebied gelegen bouwwerk, dat niet hoger dan vijf meter is en alleen op de begane grond een verblijfsgebied heeft; of b.) een op de grond staand bouwwerk voor recreatief nachtverblijf, dat niet hoger dan 5 m en niet groter dan 70 m2 is; of c.) een dakkapel in het voor- of (naar openbaar toegankelijk gebied gekeerd) zijdakvlak, mits geen eisen van welstand van toepassing zijn en aan bepaalde maten voldaan is; of e.) een zwembad of vijver op het gebouwerf bij een woning, als die niet van een overkapping is voorzien.  

Dit en meer (het gaat om de leden a. tot en met i.) is geregeld in artikel 22.27 van de Bruidsschat. 

In de Bruidsschat staan de regels die tot 1 januari 2024 landelijk gegolden hebben, maar sindsdien door iedere gemeente in haar omgevingsplan gewijzigd en afgeschaft kunnen worden.

De inperking van artikel 22.27 vanwege cultureel erfgoed (door artikel 22.28 van de Bruidsschat)

Op een activiteit die wordt verricht in, aan of op een (voorbeschermd) monument is artikel 22.27 niet van toepassing. Dus hierbij is dan niets meer vergunningvrij.

Op een activiteit die wordt verricht bij een (voorbestemd) monument zijn alleen de leden d. tot en met i van artikel 22.27 van toepassing. Dus de bouwwerken die hiervoor onder a. tot en met c. van artikel 22.27 genoemd zijn, zijn niet meer vergunningvrij.

Op een activiteit die wordt verricht op een locatie waaraan in het omgevingsplan de functieaanduiding rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is gegeven, is artikel 22.27 alleen van toepassing, voor zover het gaat om inpandige wijzigingen of, kort gezegd, wijzigingen aan de achterkant die vanaf de straat (het openbaar toegankelijk gebied) niet te zien zijn. 

Ik merk op, dat een provinciaal of gemeentelijk beschermd  stads- of dorpsgezicht vergunningvrij bouwen op grond van artikel 22.27 kennelijk niet inperkt.

De leden a.en b. van artikel 22.27 (vergunningvrij, bijbehorend bouwwerk en recreatief nachtverblijf) zijn evenmin van toepassing als er regels voor archeologisch onderzoek zijn, tenzij het betreffende bouwwerk een oppervlakte van minder dan 50 m2 heeft.

Bouwen in strijd met het omgevingsplan

Als u daarentegen in strijd met het omgevingsplan bouwt, is o.a. vergunningvrij a.) het bouwwerk dat hiervóór onder a.) genoemd is, waarbij een onderscheid gemaakt is tussen niet meer dan en meer dan 4 m van het oorspronkelijke hoofdgebouw en mits aan een aantal aanvullende eisen voldaan is; of c.) het gebruiken van een bestaand bouwwerk voor huisvesting in verband met mantelzorg.

Dit en meer (het gaat om de leden a. tot en met c.) is geregeld in artikel 22.36 van de Bruidsschat.

De inperking van artikel 22.36 vanwege cultureel erfgoed (door artikel 22.38 van de Bruidsschat)

Op een activiteit die wordt verricht in, aan, op of bij een (voorbeschermd) monument is artikel 22.36 niet van toepassing. Dus ook hierbij is dan niets meer vergunningvrij.

Ook op een activiteit die wordt verricht op een locatie waaraan in het omgevingsplan de functieaanduiding rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is gegeven, is artikel 22.36 niet van toepassing.

Ik merk op dat een provinciaal of gemeentelijk beschermd  stads- of dorpsgezicht vergunningvrij bouwen op grond van artikel 22.36 kennelijk niet inperkt.

De wijziging van de Bruidsschat door het omgevingsplan

Hierboven heb ik het al geschreven: In de Bruidsschat staan de regels die tot 1 januari 2024 landelijk gegolden hebben, maar sindsdien door iedere gemeente in haar omgevingsplan gewijzigd en afgeschaft kunnen worden.

Hier moet inmiddels terdege rekening mee gehouden worden! Alles wat hierboven over de Bruidsschat staat, is "voorlopig". 1 januari 2024, de startdatum van de Omgevingswet en de Bruidsschat, ligt alweer meer dan twee jaar achter ons. Steeds meer gemeenten hebben de artikelen van Hoofdstuk 22 naar andere, eerdere hoofdstukken van het omgevingsplan verplaatst én hebben delen van die artikelen aangepast.

Zo zijn bij de gemeente Amsterdam (de leden van) de artikelen 22.27, 22.28, 22.36 en 22.38 van de Bruidsschat niet alleen naar de hoofdstukken 2, 4 en 5 van het omgevingsplan verplaatst, maar op onderdelen ook gewijzigd.

Het is voor mij als ik hierover adviseer, bij iedere, nieuwe gemeente elke keer weer een heel zoekwerk. Ik word dan wel  geholpen door de transponeringstabel bij de nieuwe versie van het omgevingsplan, maar daartegenover staat dat menige gemeente al de zoveelste wijziging van het omgevingsplan gehad heeft. En of de artikelen nu verplaatst zijn of niet, in die artikelen en/of in de toelichting moet dan tóch nagekeken worden, of ze aangepast zijn. Wat dit betreft was over de vroegere, landelijke regeling van het vergunningvrij bouwen in Bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht (Bor) wél vlotter en gemakkelijker te adviseren!